Kerk en Zanen

Op 25 mei 2011 wordt gestart met het vangen en verzamelen van padden in Kerk&Zanen. De rugstreeppad (Epidalea calamita is de wetenschappelijk naam)  houdt een winterslaap en graaft zich vanaf eind september/oktober in, tot wel een meter diep en verblijft daar in winterslaap tot het voorjaar van het opvolgende jaar. Zodra de weersomstandigheden, met name de temperatuur, goed genoeg zijn, ontwaken de padden en banen zich een weg naar boven om, in een soort paddentrek, op zoek te gaan naar geschikte waterpartijen om zich voort te planten.

Deze situatie speelt zich nu af in deelgebied KLOP.
In deelgebied ”O” bevindt zich de huidige paddenpoel. Deze stilstaande waterpartij is een verdieping in het bestaande terrein als gevolg van een oud steendepot wat is weggezakt en na verwijdering voor een kuil heeft gezorgd.
De door regenval volgelopen poel is dé ideale omgeving voor de padden om zich voort te planten en voor de larven om zich te ontwikkelen.

voorgeschiedenis:
In 2006 is de gemeente daadwerkelijk begonnen met het voorbereiden van werkzaamheden om de groenstrook in Kerk&Zanen, langs de N11 in gebruik te kunnen nemen.
De oorspronkelijke bedoeling was om van dit gebied een groene zone te maken in een parkachtige structuur, bedoelt als recreatiemogelijkheid voor Alphen aan den Rijn in het algemeen en de toekomstige bewoners van Kerk&Zanen in het bijzonder.
Gedurende de aanleg en realisatie van Kerk&Zanen heeft dit specifieke gebied jaren aan één de bestemming van grond/zand depot gehad en heeft het tegelijkertijd voor een gedeelte de oorspronkelijke agrarische bestemming behouden.

Vangen
Overdag schuilen de padden onder van alles wat ze op hun tocht tegen komen (planken, stenen, platen etc.) en bij schemer en in het donker verplaatsen ze zich richting het water.
Het moment waarop de padden boven de grond verschijnen en op weg gaan naar de poel is de periode waarin het vangen de meeste kans maakt.
Het ideale moment om ze te vangen is dus overdag op het moment dat de padden zich schuilhouden onder allerlei voorwerpen.
Het vangen gebeurt onder mandaat en begeleiding van de ecologen. Zij zijn bevoegd om deze handelingen met beschermde diersoorten uit te voeren.
Om deze belangrijke stap in het proces wat meer vorm te geven krijgt de locale (basis) school jeugd de gelegenheid om, mede vanuit educatief oogpunt, te helpen bij het vangen. Ook zullen vertegenwoordigers van IVN-Alphen aan den Rijn bij deze activiteit aanwezig zijn.
Met deze vrij unieke gebeurtenis zet Alphen aan den Rijn zich op de kaart. Alphen maakt de ambitie waar als het gaat om de natuur- en groene hart-gedachte. Het past binnen de context van een stad die zich bewust is van haar plek in het landschap en de natuur waardoor ze wordt omringdV

 Rond 2006 is door voortschrijdend inzicht en een veranderende maatschappij langzaamaan een andere behoefte ontstaan als het gaat om de bestemming en toekomst van dit gebied. Deze verandering werd met name gevoed uit de behoefte om bepaalde bestaande sporten en sportclubs meer ruimte te geven.
Vele sporten of sportgerelateerde activiteiten zijn in die periode de revue gepasseerd. Een (stads)manege, een hondenclub, wielersport en tennis, om maar enkele te noemen.
Met deze veranderingen in het achterhoofd is een plan gemaakt om het bestaande gebied bouwrijp te maken. Op deze manier wordt het terrein geschikt om het op termijn een definitieve inrichting te geven.

Verzakkingen
De situering van het gebied heeft voor veel problemen gezorgd en doet dat nu, jaren later nog steeds. De Alphense ondergrond in dit veenachtige gebied is dermate slap en instabiel dat verzakkingen en verschuivingen eerder regel dan uitzondering bleken.Een lange periode van voorbelasten was noodzakelijk.
Tijdens deze voorbelastingsfase bleek dat er meerdere belanghebbenden een claim op dit gebied hadden liggen. Een claim, die bleek later te veranderen in een keiharde eis.

Sport
Terwijl de gemeente met deze extra uitdaging aan de gang is gegaan. Kreeg de definitieve ontwikkeling van het gebied in 2008 een enorme boost/stimulans door de aanname van het Masterplan Sport.
Dit plan gaf de mogelijkheid om te veranderen en zorgde voor een aardverschuiving binnen de gevestigde sporten. Vooral de buitensporten in Alphen aan den Rijn, kregen een scala aan mogelijkheden om zich te kunnen ontplooien.
Uit dit plan bleek dat de huidige sportcomplexen, De Bijlen en Zegersloot gedateerd en te klein waren geworden, dit laatste met name door de explosieve groei in ledenaantallen en omvang. De noodzaak was hierdoor geboren om te denken aan het verplaatsen en verschuiven van sportverenigingen.
Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in het feit dat wielervereniging Avanti en de Honk-softbalvereniging Alphians zich de eerste gebruikers mogen noemen van het nieuwe sportpark Kerk&Zanen.
Deze nieuwe speler in het spel bleek de van nature voorkomenderugstreeppad  (wetenschappelijke taal, (Epidalea calamita).
Een inNederland veel voorkomende amfibie met een beschermde status.De rugstreeppad is een pionier, een amfibie met een sterke voorkeur voor open terreinen, met weinig of geen vegetatie en bepaalde ruigtes. Met andere woorden in bouwterreinen voelt hij zich helemaal thuis.

 Ondertussen heeft de rugstreeppad een behoorlijke stempel op het gehele proces gedrukt. Zo erg dat niet alleen in de groenstrook rekening gehouden moet worden met deze bewoner maar ook in de aanliggende wijk KLOP de nodige maatregelen getroffen zijn.
Het geval wil dat de rugstreeppad niet alleen in de groenstrook voorkwam maar ook in het braakliggende gebied van de deelgebieden K, L, O en P.
Deze eigenschap is voor het inrichten van nieuwe woonwijken en/of industrie/sportgebieden een zeer bepalende factor. Vervelende, zou men in eerste instantie kunnen zeggen, ware het niet dat dit dier van ons bepaalde ivileges heeft gekregen in de vorm van een (zwaar)beschermde status.

 Flora en Fauna wet.
Concreet betekent dit dat er vanuit de Flora en Fauna wet is vastgelegd hoe wij, de mens, met dit dier dienen om te gaan. De rugstreeppad heeft dus macht !
Deze invloed gaat zo ver dat er, zonder een goed plan hoe met deze kwakende bewoner om te gaan, (op welke manier en met welke methode en hoe wij compenserende/mitigerende maatregelen uitvoeren), wordt er vanuit het ministerie geen toestemming gegeven om voorgenomen (bouw) activiteiten uit te voeren.
Dit is een wettelijke verplichting waar niet te geringschattend over gedacht moet worden. Het geheel heeft geleidt tot een grote inspanning.
Het natuurcompensatiegebied:
De eerder genoemde inspanning heeft als eindresultaat een haast uniek stukje natuurgebied in Alphen aan den Rijn. Op een gedeelte van de Groenstrook van circa 1,5 hectare groot, is een nieuwe leefomgeving voor de rugstreeppad gerealiseerd. Het is nu, op het moment van schrijven, nog niet klaar maar het belangrijkste element, water, zit er in.
Nadat duidelijk was geworden welke sporten er vanuit het Masterplan Sport in de groenstrook zouden komen, werd ook duidelijk welk ruimtebeslag hieraan gekoppeld was en welk gebied er beschikbaar was voor een andere inrichting. Om het probleem van de rugstreeppad op te lossen is besloten om een “rest” gedeelte van de groenstrook, wat door de overgebleven vorm toch minder geschikt bleek om hieraan een sportbestemming te geven, in te richten als natuurgebied.

Deskundigen
Met de hulp van een ecologisch adviesbureau, experts op het gebied van o.a. de rugstreeppadden is, gezamenlijk, met input van IVN en de voorschriften vanuit het ministerie een geschikt ontwerp gemaakt voor deze nieuwe habitat. Dit gebied is, zoals eerder gezegd nog niet af maar in de huidige vorm wel geschikt voor de padden en andere dieren.
Een nieuwe leefomgeving is één, maar hoe we de bestaande paddenpopulatie hier naar toe krijgen is twee. Om deze (padden) verhuizing tot een goed einde te brengen is in overleg met het ecologisch adviesbureau een plan opgesteld om deze verplaatsing uit te voeren.
Dit plan komt tussen mei en augustus 2011 in uitvoering.

Tenslotte:
De start op 25 mei aanstaande is slechts het begin. De totale vang- en verhuisactiviteit zal plaatsvinden tussen eind mei en eind augustus van dit jaar. Met regelmatige tussenposen zullen de ecologen het gebied doorkruizen, opzoek naar rugstreeppadden.

Deze worden gevangen en direct overgeplaatst naar de nieuwe leefomgeving in de groenstrook. In de loop van deze periode zorgt de gemeente er voor dat het gebied zijn definitieve inrichting krijgt, een inrichting waar naast de rugstreeppad ook ruimte is voor de oeverzwaluw en zelfs, het zij in bescheiden mate, ook plaats is voor de mens.